“We zien dat een aantal koplopers nu al flexibeler produceren en daarmee inspelen op vraag en aanbod van duurzame energie”

Het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI) streeft ernaar om de verduurzaming van de industrie te versnellen. “We brengen bestaande programma’s en relevante projecten samen en leggen de focus vooral op de uitvoering van publieke en private plannen op de korte termijn (tot 2030). Het is een samenwerking tussen de industrie, netbeheerders en de overheid”, zegt Herm van der Beek, teamleider van het programmabureau, dat ook kennispartner is van de vakbeurs.

De industrie heeft te maken met diverse uitdagingen. Van der Beek: “Op verzoek van ons en de industrie voert RVO jaarlijks een enquête uit waaraan industriële bedrijven kunnen deelnemen. Doel is om na te gaan waar bedrijven staan in de energietransitie en wat eventuele knelpunten of uitdagingen zijn. De resultaten van deze enquête geven, samen met de in september gehouden gesprekken met de top 60 grootste uitstoters, een goed beeld hoe de industrie er momenteel voor staat. We zien geen gebrek aan plannen. De industrie is volop aan de slag met de energietransitie. Als ze alle plannen op tijd kunnen uitvoeren, behalen we bijna het klimaatdoel voor de industrie van 2030.  Tegelijkertijd merken we ook dat er erg veel projecten vertraging oplopen waardoor het onwaarschijnlijk is dat we dit klimaatdoel gaan halen. Bedrijven lopen tegen diverse zaken aan: het niet tijdig aanwezig zijn van infrastructuur, netcongestie en het rondkrijgen van de business case. Daarnaast concurreren projecten bij bedrijven met buitenlandse hoofdkantoren met investeringen in andere landen waarbij het management naar de rentabiliteit van deze projecten kijkt. Investeringen in verduurzamingsprojecten worden daardoor soms in andere landen eerder genomen. Ook de ETS-prijzen geven op dit moment op zichzelf nog onvoldoende prikkels om te investeren in duurzame technologieën. Daardoor blijft in veel gevallen subsidie nodig.”

Subsidies en maatwerkafspraken

Veel projecten hebben dus subsidie nodig om rendabel te zijn. Van der Beek: “Er is een subsidie instrumentarium beschikbaar waar bedrijven gebruik van kunnen maken en dat doen ze ook. Subsidies als SDE++, DEI++ en VEKI ondersteunen veel projecten. Dit jaar is daar de NIKI bij gekomen. Daarnaast zetten we de afgelopen jaren sterk in op maatwerkafspraken. Waarbij de overheid samen met de grootste uitstoters de businesscase onder de loep neemt om zowel de randvoorwaarden op orde te krijgen als het financiële plaatje. Dit traject loopt minder snel dan gehoopt, maar we zien tegelijkertijd ook verschillende bedrijven de sprong wagen. We gaan zien hoe het volgende kabinet verder wil met maatwerkafspraken. Dat is nog even afwachten.”

Inspireren

NPVI zit met de industrie en netbeheerders om tafel, om na te gaan hoe ze samen publieke en private plannen op de korte termijn tot uitvoering kunnen brengen. “Daarnaast vinden we het belangrijk dat bedrijven elkaar inspireren door met elkaar te delen wat ze doen. We organiseren in samenwerking met RVO en verschillende brancheorganisaties (VEMW, FME, NVDE) inspiratietours, webinars en CO₂-masterclasses. Gelukkig zijn verschillende bedrijven bereid om hun successen te delen en een kijkje in de keuken te geven. Dat is niet altijd een automatisme. Die successen delen we daarnaast als nieuws en inspiratieverhalen op verduurzamingindustrie.nl. Daar vind je ook informatie en tools om te verduurzamen.”

Elektrificeren

Vooral op het gebied van elektrificatie zijn er mooie voorbeelden. “Denk aan papierfabriek Sappi Maastricht en Fujifilm die investeerden in e-boilers, de elektrificatie en warmteopslag bij Coca Cola en chemiebedrijf Nobian, die als maatwerkbedrijf de CO₂-uitstoot versneld zal verminderen. Doel van Nobian is om de eigen klimaatdoelstelling met tien jaar te versnellen, naar bijna nul CO₂-uitstoot in 2030. Dit betekent een jaarlijkse reductie van ruim 0,5 miljoen ton CO₂. Dit is een ongelooflijke prestatie.”

Er is meer nodig dan technologie

Om de transitie waar te maken is implementatie van technologie niet voldoende. “Enerzijds moeten bedrijven het interne bedrijfsproces op orde krijgen. Wil je bijvoorbeeld een proces geïntegreerde warmtepomp implementeren, dan moet je je bedrijfsprocessen daarvoor inrichten. Anderzijds moeten ze inspelen op problemen die kunnen ontstaan door netcongestie. Netbeheerders bieden nieuwe contractvormen aan, zoals flexibele aansluitingen (non firm ATO). Ook dat kan een impact hebben op de bedrijfsvoering. In deze contractvorm staat bijvoorbeeld dat de netbeheerder kan vragen om gedurende een korte periode af te schakelen. Dat is voor sommige bedrijven interessant vanwege een mogelijke korting op de nettarieven, maar ze moeten zich hierop wel voorbereiden. Dat kan spannend zijn, maar het is niet onmogelijk. We zien dat een aantal koplopers nu al flexibeler produceren en daarmee inspelen op vraag en aanbod van duurzame energie.”

Het glas is halfvol

Er gebeurt veel. “Het glas is halfvol. We gaan de klimaatdoelstellingen waarschijnlijk niet halen, maar nog steeds zal er een aanzienlijke hoeveelheid minder broeikasgassen worden uitgestoten in 2030 dan in 1990. Dat wordt wel eens vergeten. Er is veel werk aan de winkel, er zijn veel knelpunten, we willen allemaal dat het sneller gaat, maar tegelijkertijd worden er ook grote resultaten geboekt. De wil om te verduurzamen is zéker aanwezig.”