Tips om invulling te geven aan de EED-auditplicht en het verplichte energiebeheersysteem

Door nieuwe bepalingen in de Europese Energie-Efficiëntie Richtlijn (EED) moeten bedrijven zich voorbereiden op de invoering van een verplicht energiebeheersysteem. Bedrijven die onder de herziene EED-richtlijn een energiebeheersysteemverplichting hebben, hebben nog tot 11 oktober 2027 tijd om bewijs voor te leggen dat hun onderneming een energiebeheersysteem toepast. De tijd dringt voor wie dit nog niet voor elkaar heeft. Jos Lenselink (FedEC en BlueTerra Energy Experts) geeft een aantal tips over hoe bedrijven stapsgewijs de juiste maatregelen kunnen nemen.

Vanaf 11 oktober 2027 wordt het  energiebeheersysteem (bijvoorbeeld ISO 50001-norm) verplicht voor organisaties met een jaarlijks energieverbruik van meer dan 85 terajoule (TJ). Dit komt ongeveer overeen met 23,6 miljoen kWh elektriciteit of 2,7 miljoen m³ aardgas. Bedrijven die onder deze verplichting vallen, moeten aantonen dat zij hun energiegebruik structureel monitoren, registreren en continu verbeteren. Bedrijven die een jaarlijks energiegebruik hebben van tussen de 10 en 85 TJ vallen onder de EED-auditplicht. Daar zijn echter weinig wijzigingen, behalve dat zij ook een actieplan moeten rapporteren. De 4 -jaarlijkse cyclus daarvan blijft van kracht.

Al op 13 september 2023 is de herziene Europese EED-richtlijn gepubliceerd om de Europese klimaatdoelen te behalen. Net als alle andere Europese lidstaten moet Nederland de bepalingen van de herziene richtlijn omzetten in nationale wetgeving. De verwachting is dat vanaf eind 2026 de gewijzigde Nederlandse wetgeving geldt” legt Jos Lenselink uit. Hij was in 2009 één van de oprichters van FedEC, de beroepsvereniging voor energiedeskundigen, -engineers en -adviseurs die zich inzet voor haar leden en de energiebranche. Lenselink is naast energieconsultant bij BlueTerra op dit moment (tijdelijk) voorzitter van de Commissie Winstrumenten van FedEC. Deze commissie werkt actief aan de ontwikkeling en verbetering van instrumenten voor energiebesparing.

Drie smaken

“In de richtlijn staat 11 oktober 2027 als datum wanneer je het energiebeheersysteem moet hebben ingevoerd. Dat is best ambitieus.”  Wie er nog niet aan voldoet, moet snel aan de slag. “Bedrijven hoeven niet vanaf nul te beginnen. Alle industriële bedrijven hebben al een vorm van energiemanagement. Energie is bij veel industriële bedrijven immers een grote kostenpost waardoor ze er al diverse maatregelen nemen om hun concurrentiepositie te behouden. Voor wie dit nog niet heeft gedaan is het nu zaak om de maatregelen goed in te bedden in de organisatie met een energiebeheersysteem. Daarbij is het belangrijk dat bedrijven eerst een keuze maken op welke manier ze invulling zullen geven aan de EED-plicht. Naast de ISO 50001 is de ISO 14001 in combinatie met CO₂ reductiemanagement een geldige alternatieve invulling voor de EED-plicht , evenals de CO₂-Prestatieladder. Deze drie smaken kunnen industriële bedrijven toepassen. Ook zijn er nog de BREEAM-Nl In-Use (voor kantoorgebouwen) en de Trusted Site Energy Efficiency, specifiek voor datacentra.”

Het management moet goed weten welke optie het wil implementeren. “Soms speelt ook productcertificering of SBTI (science based targets initiatieve) een belangrijke rol en wordt al veel data verzameld met betrekking tot de CO2-uitstoot. Internationaal opererende bedrijven zullen sneller voor de ISO 50001 kiezen aangezien de ISO 14001 in combinatie met CO2 reductiemanagement en de CO2-Prestatielader alleen in Nederland zijn erkend.”

Implemenatieplan

Op het moment dat een bedrijf een keuze maakt, is het aan te raden een nulmeting te doen, stelt Lenselink. “Je weet op die manier waar je staat als bedrijf en wat er nog moet gebeuren om de doelstellingen te behalen. Vervolgens maak je een implementatieplan met acties. Belangrijk is om niet meteen met alle actiepunten aan de slag te gaan, maar een aantal punten prioriteit te geven. Zo kun je doeltreffend stappen voorwaarts maken.”  Hiervoor is ook een dedicated team nodig. “Sommige bedrijven zullen alles zelf organiseren en implementeren, anderen hebben door gebrek aan kennis of tijd externe ondersteuning nodig. Op het moment dat je inzichtelijk hebt wat je zelf kunt doen en zult uitbesteden, zul je het management je concrete plan moeten voorleggen. Belangrijk is dat de directie en uiteindelijk ook de hele organisatie goed op de hoogte zijn van het plan, de uitvoering en de tijd die zowel intern als extern nodig zal zijn om een en ander uit te voeren. Ik heb zelden implementatieplannen voorbij zien komen die in minder dan 9 maanden zijn gerealiseerd.”

Implementeren kost tijd

Waarom het veel tijd vergt? “Bedrijven weten meestal wel welke maatregelen ze willen doorvoeren en hebben ook een monitoringsysteem, maar in het managementsysteem is bijvoorbeeld ook een forecast nodig. Je moet inzichtelijk maken of met het pakket aan maatregelen dat je wil nemen, je ook je doelstellingen als bedrijf zal behalen. Dat moet in je energiebeheersysteem aanwezig zijn. Ontbreekt dit, dan zal hiervoor nog wat moeten worden gebouwd zodat het managementsysteem voldoet aan wat in de normen is omschreven. Vaak is nog een extra SWOT-analyse nodig of moet een stakeholder-analyse worden uitgebreid. Ook dat vergt tijd.”

Certificeren

Niet alleen bedrijven moeten aan de slag. “Consultants of adviesbureaus zullen mogelijk worden ingezet om bedrijven te begeleiden. Ook zij hebben dit thema hoog op de agenda staan. Daarnaast zullen de certificerende instanties de systemen op tijd moeten certificeren. Er is momenteel een zorg of er voldoende capaciteit beschikbaar is voor de vraag die de komende periode sterk zal toenemen. Ook daar wordt hard gewerkt aan oplossingen zodat certificeringen zo gestroomlijnd mogelijk zullen verlopen.”

Op de hoogte blijven

Tijdens afgelopen editie van de vakbeurs Industrial Heat & Power gaf Jos Lenselink een presentatie over de laatste wijzigingen in wet- en regelgeving rondom bijvoorbeeld de EED richtlijn, ISO 50001, energiebesparingsplicht, CO2-heffingen en fiscale wetgeving. Ook de komende editie zal FedEC aanwezig zijn om belangstellenden op de hoogte te brengen van de laatste ontwikkelingen rond wet- en regelgeving, erkende maatregelenlijsten en slimme oplossingen en toepassingen die bijdragen aan het behalen van de klimaatdoelen.

BlueTerra Energy Experts en FedEC zijn op Industrial Heat & Power 2026 als standhouder aanwezig. Beide zijn tevens kennispartners van de vakbeurs.