Netcongestie in de industrie: wat betekent het voor groei en verduurzaming?

Bedrijven zijn gemotiveerd om te verduurzamen, maar netcongestie maakt dit complex. Hoe kun je als bedrijf hiermee omgaan? Stijn Schlatmann, manager director van Blueterra geeft zijn visie.

“Al onze klanten zijn gedreven en gemotiveerd om hun aardgasverbruik te verminderen en te verduurzamen, maar vaak is dit een complex vraagstuk. Netcongestie vertraagt klimaatambities. Soms moeten bedrijven 5 tot 10 jaar wachten op een grotere aansluiting. Tegelijkertijd stijgen de energiekosten door de energiebelasting, ETS2, netkosten, bijmengplicht enzovoort.” Aan het woord is Stijn Schlatmann, manager director van BlueTerra, adviesbureau voor de industrie en grootzakelijke markt, gericht op het bieden van slimme, innovatieve oplossingen gericht op CO2-reductie en energiebesparing vanuit een integrale benadering.

“Achter de meter optimaliseren is tot op zekere hoogte mogelijk, maar grote stappen zetten, lukt vaak alleen door grootschalige elektrificatie en dus extra netcapaciteit. De (net)infrastructuur is met andere woorden een bepalende factor voor de snelheid van verduurzaming. Netbeheerders doen momenteel het maximale om die infrastructuur te verzwaren. Daar kun je als bedrijf geen invloed op uitoefenen.”

Opties

Er is een aantal opties om toch te vergroenen, zoals de implementatie van energieopslagsystemen. “De kostprijs van batterijen daalt en er komen meer technologieën op de markt die de elektrificatie versoepelen. Als overgangsmaatregel zou je batterijen kunnen combineren met WKK’s. Met een kleine hoeveelheid CO2-emissie kun je tegelijkertijd veel verduurzamen. Dus een beetje grijs voor veel groen.”

Warmteopslag

Ook warmteopslag is voor sommige bedrijven een interessante optie. “Afhankelijk van de situatie kan warmteopslag soms goedkoper zijn dan elektrische opslag, maar dan zul je wel rekening moeten houden met grote volumes om de warmte te kunnen opslaan in steen, beton, basalt of warm water. Het is zeker een oplossing om naar te kijken.”

Warmtetransport

Daarnaast is het wenselijk dat de overheid investeert in warmtenetten om industriële restwarmte en aardwarmte te transporteren. “Dit gaat momenteel mondjesmaat terwijl de levensduur ervan erg lang is. Warmtenetten helpen om het elektriciteitsnet te ontlasten in tuingebieden en woonwijken. Vooral in Zuid-Holland is er veel rest- en aardwarmte. Het Rijk zou warmtenetprojecten hier zeker moeten ondersteunen omdat het zonder twijfel zinvolle investeringen zijn.”

Infrastructuur

Maar ook een warmtenet aanleggen kost tijd. “Nogmaals, veel verduurzamingsinitiatieven zijn afhankelijk van de infrastructuur. Daarom zouden we als samenleving en politiek misschien niet krampachtig moeten vasthouden aan de doelstellingen en ambities voor 2030. Als we deze in 2032 of 2033 bereiken, dan is dat wellicht ook prima. Belangrijk is dat we in transitie blijven, mét behoud van het bedrijfsleven in Nederland. De overheid zal moeten balanceren tussen de duurzaamheidsambities én een sterk Nederlands concurrentievermogen.” Schlatmann geef een voorbeeld waar de schoen wringt voor het bedrijfsleven. “De grootste energie-intensieve bedrijven betalen naar verhouding weinig energiebelasting ten opzichte van middelgrote en kleinere ondernemingen. De redenering hierachter is de grootverbruikers al onder de ETS1 vallen en een CO2-heffing betalen als alternatief. Maar vanuit Europa is ETS2 aangekondigd. Is deze van kracht, dan zullen veel meer bedrijven CO2-heffing moeten betalen. Die heffing komt bovenop de energiebelasting die voor hetzelfde doel was ingesteld. De middelgrote en kleine bedrijven zullen daardoor de hoofdprijs betalen voor energie waardoor de kosten flink kunnen oplopen. Elektrificatie is dan dé oplossing, maar dan moet er wel infrastructuur liggen! Voor bedrijven die door een gebrek aan infrastructuur wel willen maar niet kunnen elektrificeren, zou een kostencompensatie of tijdelijke / gedeeltelijke vrijstelling van ETS2 of energiebelasting een mooi idee zijn, maar daar hoor ik vooralsnog weinig over.”

In transitie

Netcongestie maakt de transitie complex, maar niet onmogelijk. “We merken gelukkig een enorme gedrevenheid bij ondernemingen om te verduurzamen. Tot het klimaatakkoord in 2019 waren bedrijven enigszins terughoudend, maar sindsdien zie ik een enorme gedrevenheid bij ondernemingen om te verduurzamen. Europa loopt ten opzichte van de rest van de wereld voorop en ook Nederland gaat de goede kant op en is volop in transitie. Het is niet meer de vraag of, maar hoe en hoe snel bedrijven kunnen verduurzamen. Belangrijk daarbij is ook om kennis en ervaringen met elkaar te delen. Evenementen zoals Industrial Heat & Power dragen daar zeker aan bij.”