“Ga na wat wél mogelijk is om te verduurzamen. Veel praktijkvoorbeelden laten zien dat het kan!”

“Op dit moment heerst er geen gunstig economisch klimaat. Toch merken we dat veel industriële bedrijven het lef tonen om te blijven innoveren en investeren in duurzaamheid. Bovendien worden veel technieken steeds volwassener. Dat bleek ook tijdens Industrial Heat & Power dat in oktober plaatsvond waar diverse kansrijke initiatieven en succesvolle praktijkvoorbeelden werden getoond.” Aan het woord is David van Baarle, adviseur, evenementcoördinator encontentspecialist van Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI) bij RVO. Hij zoomt in op een aantal noemenswaardige onderwerpen.

“Om tot een aanzienlijke energiebesparing te komen is alleen de utilities-kant aanpakken vaak niet voldoende. Bedrijven die oplossingen in hun processen integreren kunnen grotere stappen voorwaarts maken”, begint Van Baarle. “Een mooi voorbeeld van een succesverhaal is Douwe Egberts. Het bedrijf bouwt in Joure een nieuwe instant-koffiefabriek. Het basisontwerp voor de fabriek was al gereed, maar het management dacht dat het nóg beter kon en nam het ontwerp nogmaals onder de loep. Dankzij hoogwaardige restwarmteterugwinning, de inzet van stoom-recompressie en het inrichten van een semi-continuproces bleek een halvering van het energieverbruik mogelijk ten opzichte van bestaande fabrieken voor instant koffie.”

Ook PVC-producent Shin-Etsu kon zijn energieverbruik sterk terugdringen (met 30%). “Dit was mogelijk door onder meer het drogingsproces aan te passen. Als je het hart van processen aanpast, zet dat echt zoden aan de dijk en kun je grote successen boeken. Dit vergt wel vaak een grote portie lef, een flinke investering en mogelijk extra ondersteuning door middel van subsidies, maar niets doen is eigenlijk geen optie.”

Netcongestie, wat kan er wel?

Een extra uitdaging voor de industrie die wil verduurzamen en elektrificeren is netcongestie. “Netbeheer Nederland geeft aan dat netcongestie de komende jaren nog niet zal verdwijnen. De industrie zal samen naar andere richtingen moeten zoeken. Voor je gaat elektrificeren moet je je daarom afvragen, wat je echt nodig hebt aan energie en welke energiebesparing je nog kan realiseren. Moet je alles met stoom doen of kun je warmte in een directe vorm gebruiken? Zijn de hoge temperaturen echt nodig? Is enige flexibiliteit in te bouwen? Ook samenwerken met bedrijven in de omgeving is misschien een optie. Bekijk samen de energieprofielen, betrek de netbeheerder bij de plannen, ga de mogelijkheden van cable pooling na,… Er komen steeds meer instrumenten om samenwerking op bedrijventerreinen mogelijk te maken. Ook de ACM staat open voor plannen. Alles is nieuw, maar daarom is het niet meteen onmogelijk. Onderzoek de kansen.”

Elektrificeren zonder grotere aansluiting

Dat je productieproces hoge temperaturen nodig heeft is geen excuus om niet te elektrificeren. Dat blijkt uit de aanpak van Hermeta, producent van aluminium bouwbeslag. “Het bedrijf had als doel te elektrificeren, maar met temperaturen in het productieproces van tussen de 700 en 800 graden Celsius is dit geen eenvoudige opgave. Ook bleek een grotere aansluiting niet mogelijk. Daarom zoomde het bedrijf in op het productieproces dat de afgelopen jaar al sterk was geautomatiseerd. Door het assortiment aan producten te verlagen was een efficiëntere productie mogelijk. Daarnaast werden ook de nabehandelingen anders ingericht.  Deze ingrepen leverden een energiebesparing op van ongeveer 30%. Het bedrijf investeerde vervolgens in zonnepanelen, een batterijcontainer en een energiemanagementsysteem. De productie kon hierdoor flexibel worden ingericht en afgestemd op gunstige energietarieven. Wat op het eerste gezicht een onmogelijke opgave leek, kon toch worden gerealiseerd.”

Dutch Hydrogen Days

“Waterstof is eveneens een belangrijp topic dat je niet over het hoofd mag zien in de energietransitie.  Ook hier besteedde Industrial Heat & Power veel aandacht aan op de Dutch Hydrogen Days”, aldus Van Baarle. “Een mooi voorbeeld is Brick Valley. Dit is een samenwerkingsverband van vier baksteenfabrikanten: Caprice, Rodruza, Vandersanden en Wienerberger, met het doel om (lokaal) duurzame energie op te wekken en de Nederlandse energietransitie te versnellen. Dit willen ze doen door te elektrificeren waar mogelijk, maar tegelijkertijd onderzoeken ze ook de mogelijkheden om te verduurzamen. Hiervoor hebben ze vier programmalijnen opgericht: een Noord-Zuid-backbone, een binnenvaartroute om vloeibare waterstof in te voeren, lokale waterstofproductie en een lokaal waterstofnetwerk. Veel is nog in de onderzoeksfase maar door de krachten te bundelen wordt niet steeds opnieuw het wiel uitgevonden.”

Mooie voorbeelden

Tot slot benoemt Van Baarle de genomineerden van de Sustainable Project Award 2025. Ausnutria kwam als winnaar uit de bus, met een nieuwe fabriek voor baby- en kindervoeding die gasloos, elektrisch functioneert zonder stikstofbelasting. “Ook de andere twee genomineerden, Pepsico en Isover zijn het vermelden waard als mooie voorbeelden van verduurzaming. Pepsico verduurzaamt samen met Eneco de warmtevraag van het bakproces van aardappelchips door middel van elektrificatie met warmteopslag. Isolatiemateriaalproducent Isover Nederland wil in 2050 CO2-neutraal zijn en heeft hiervoor al een nieuwe hybride glaswoloven geïmplementeerd. De verwarmingscapaciteit van de nieuwe oven wordt geleverd door een mix van elektriciteit en een combinatie van gas en zuurstof waarbij de zuurstof wordt geleverd door een zuurstofinstallatie die gelijktijdig met de nieuwe oven wordt gerealiseerd.”

“Dit zijn slechts enkele van de vele voorbeelden die op Industrial Heat & Power aan bod kwamen. Laten we met z’n allen – ondernemers, onderzoekers, beleidsmakers, … - vooral vooruitkijken en laten zien wat wél mogelijk is om te verduurzamen. Zo kunnen we elkaar inspireren en de energietransitie versnellen.”